دوشنبه, ۱۸ فروردین ۱۳۹۹ ۱۵:۵۹ ۲۶۷
چچ

چرا مشهد

مشهد کلان شهری در شمال شرقی ایران و مرکز استان خراسان رضوی است. این شهر در زمان افشاریان پایتخت ایران بوده است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ این شهر با ۳,۰۵۷,۶۷۹ نفر جمعیت دومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران است. مشهد به واسطه وجود بارگاه نورانی حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام سالانه پذیرای میلیون ها زائر از داخل و خارج از کشور است،

چرا مشهد ؟

مشهد کلان شهری در شمال شرقی ایران و مرکز استان خراسان رضوی است. این شهر در زمان افشاریان پایتخت ایران بوده است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ این شهر با ۳,۰۵۷,۶۷۹ نفر جمعیت دومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران است. مشهد به واسطه وجود بارگاه نورانی حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام سالانه پذیرای میلیون ها زائر از داخل و خارج از کشور است، امکانات وسیعی شامل فرودگاه بین المللی فعال با پرواز های متعدد داخلی و خارجی، پایانه مدرن و شبکه حمل و نقل برون شهری و درون شهری، فعال ترین ایستگاه قطار، وجود بزرگراه و جاده های مناسب، بیشترین تعداد هتل ها و مهمان پذیر ها در سطح کشور و وجود جاذبه های طبیعی و تاریخی و گردشگری هر ساله تعداد بیشتری از هموطنان را به این شهر جذب می نماید. ضمن اینکه وجود کنسولگری های کشورهای متعدد مسلمان در شهر مشهد نشان دهنده دامنه وسیع ارتباطات سیاسی- اقتصادی آن کشورها با استان خراسان رضوی و شهر مشهد است و شیعیان تبعه آن ها رقم قابل توجهی از زائران مشهد را تشکیل می دهند. جاذبه ها و امکانات مشهد همچنین باعث افزایش جمعیت و توسعه شهر مشهد گردیده به طوری که جمعیت این شهر نسبت به سال ۱۳۵۵ بیش از ۳ برابر افزایش داشته است.

جغرافیای طبیعی

شهر مشهد مرکز استان خراسان رضوی در سال ۱۳۹۲ با احتساب نواحی منفصل توس و قرقی با ۳۲۸ کیلومتر مربع مساحت، در شمال شرق ایران و در طول جغرافیایی ۵۹ درجه و ۲ دقیقه تا ۶۰ درجه و ۳۸ دقیقه و عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۷ دقیقه و در حوضه آبریز کشف رود، بین رشته کوه های بینالود و هزار مسجد واقع است، ارتفاع شهر از سطح دریا ۹۹۹ متر و فاصله آن از تهران ۹۶۶ کیلومتر است.

زمین شناسی

دشت (جلگه) مشهد وسعتی بالغ بر ۱۶۵۰۰ کیلومتر مربع داشته که از این وسعت ۵۰۰ کیلومتر مربع آن را دشت و بقیه را ارتفاعات تشکیل می دهد. از میان سازندهای موجود در این دشت سازند مزدوران (سازنده دوران دوم) در رابطه با منابع آب زیرزمینی حائز اهمیت است. این سازند که از رسوبات سخت گرینانه تشکیل شده به دلیل وجود فضاهای خالی کار سنی قادر است سفره های آب زیرزمینی را بوجود آورد. از جمله منابع آب سطحی این دشت نیز می توان به خود رودخانه کشف رود اشاره کرد. این رودخانه در گذشته دارای آب زیادی بوده است ولی در حال حاضر به علت پایین افتادن سطح آب زیرزمینی و در نتیجه قطع شدن زمکش ها تنها در مواقع سیلابی شدید مقداری آب از سرشاخه های آن وارد می شوند. دو گسل کواترنری از گوشه جنوبی و شمالی شهر عبور می کند. عملکرد گسل شمال مشهد سبب قطع ارتباط رسوبی بین رودخانه کشف رود که زهکش اصلی دشت مشهد هست و رسوبات زیر شهر مشهد شده است. لذا منشا رسوبات شهر مشهد آبراهه ها و مسیل های فرعی که از ارتفاعات جنوب و جنوب غربی سرچشمه گرفته است، منشا این رسوبات عمدتأ سنگ های دگرگونی اسلیت، فیلیت، شیست و به مقدار کمتر سنگ های آذرین الترامافبک است.


اقلیم

آب و هوای شهر مشهد معتدل و متغیر است و وزش بادها در آن بیشتر در جهت جنوب شرقی به شمال غربی است. حداکثر درجه حرارت در تابستان ها ۴۲ درجه بالای صفر و کمترین آن در زمستان ها ۲۳ درجه زیر صفر است.

تقسیمات شهری

شهر مشهد دارای ۱۳ منطقه شهری است که اداره هر منطقه به عهده شهردار منطقه هست. همچنین شهرستان مشهد دارای ۱۳ منطقه و ۱۵۱ محله به شرح ذیل است:

منطقه یک شامل یازده محله با نام های سجاد، ششصد دستگاه، گوهرشاد، شهید کلاهدوز، آبکوه، فلسطین، راهنمایی، بهشت،سناباد، سعدآباد و احمد آباد

منطقه دو شامل بیست و چهار محله با نام های مطهری، مشهدقلی، نوده، قائم، مهدی آباد، حجت، نوید، بهاران، فدک،کوی امیر المومنین، کارخانه قند آبکوه، فرامرز عباسی، قان رضوی، ابوطالب، سپاد، بهمن، امام، پردیس، موسوی قوچانی، هنرور، مطهری، سمرقند، آیت الله عبادی و عامل

منطقه سه شامل دوازده محله با نام های خواجه ربیع، سیر آباد،بلال، طبرسی شمالی، دروی گاز اول گاز دوم فاطمیه، رسالت، شیخ صدوق، راه آهن و شهید هاشمی نژاد

منطقه چهار شامل ده محله با نام های پنج تن آل عبا، شهید قربانی، میثم، پنج تن، ابوذر، وحید، طلاب الف، طلاب ب، طلاب ج و تلگرد

منطقه پنج شامل به محله با نام های نیزه، امیرالمومنین، شهید آوینی، ثامن، مهدی آباد، مهرآباد. حسین آباد سجادیه و رضاییه.

منطقه شش شامل پانزده محله با نام های مصلی، چمن، کارمندان اول، کارمندان دوم، محله محمدآباد، محله مهر بره پور سینا، موعود،آقا مصطفی خمینی، شهید حسینی، شهید باهنر، کنه بیست،کشاورز، حرا و شیرین

منطقه هفت شامل هفده محله با نام های فروزان، عنصری، هفده شهریور، محله کوشش، پلیس، کارگران، پروین اعتصامی، المهدی، ولیعصر، سیدی، عسگریه، انقلاب، بهارستان، طرق، ایوان، ابوذر و رباط

منطقه هشت شامل دوازده محله با نام های سراب، جنت، آیت الله خامنه ای، دانش، ده دی، سلام، امام رضا (ع)، امام خمینی (ره)، بهشتی، کوهسنگی، خرمشهر و ایمان

منطقه نه شامل دوازده محله با نام های اقبال، حافظ، شهرآرا، هنرستان، آب و برق، کوثر، نیروی هوایی، چهار چشمه، سرافرازان،رضاشهر، نوفل لوشاتو و بهارستان

منطقه ده شامل دوازده محله با نام های خاتم الانبیاء امام هادی (ع)، ایثارگران، حجاب، استاد یوسفی، امامیه، لشگره رازی، ولیعصر،شاهد، فرهنگیان و رسالت

منطقه یازده شامل فارغ التحصیلان، شریف، تربیت، دانشجو، سیدرضی، هاشمی نژاد، فرهنگ، زیباشهر و آزادشهر

منطقه دوازده شامل دو محله با نام های الهیه و جاهدشهر و توس

منطقه ثامن: شامل شش محله با نام های نوغان، بالا خیابان،طبرسی، چهار باغ، پایین خیابان و عیدگاه.

معماری و شهرسازی

شهر مشهد در گذشته دارای سه حصار بوده و گسترش شهر درگذشته به سمت غرب (حرم علی بن موسی الرضا علیه السلام) بوده است. ساخت اصلی شهر فعلی در ۲۵ سال اول قرن حاضر پایه ریزی شده است. خیابان، میدان و ساختمان های دولتی سه عامل هدایت توسعه شهر را به عهده داشته اند. شهر دارای دو مرکز اصلی است. چهار سمت شهر از طریق چند خیابان اصلی به میدان مرکزی اتصال می یابد. توسعه شهر در دهه ۱۳۲۵ تا ۱۳۳۵ شمسی در جنوب غربی و غرب صورت گرفت، راه آهن و فرودگاه تأثیر زیادی بر چگونگی هدایت توسعه داشته اند. در دهه ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۵ شمسی جاده جدید تهران باعث توسعه شهر به سمت جنوب گردید.

از سال ۱۳۴۵ شمسی به بعد توسعه شهر منطبق با طرح جامع هدایت شده است، در سال ۱۳۵۵ شمسی محور اصلی جاده سنتو، دانشگاه فردوسی و پارک ملت توسعه شهر را به سمت غرب تشدید نمودند، این شهر قرار بود به دو قسمت مذهبی – سنتی (مشهد شرقی یا رضوی) و توریستی – مدرن (مشهد غربی یا پهلوی) تقسیم شود، که با انقلاب اسلامی ناکام ماند و پس از انجام تغییراتی شهرستان طرقبه-شاندیز به عنوان شهر توریستی مشهد معرفی گردید.

ساختار کالبدی شهر به صورت قطاعی است. مراکز تجاری و خدماتی در اطراف حرم مطهر و قطاع غربی تمرکز یافته اند و واحدهای مسکونی در دو محور غرب و شرق قرار دارند.

اقتصاد مشهد

اقتصاد مشهد بیشتر بر روی زعفران، زرشک، نبات، آجیل و خشکبار و همچنین چرم صنعتی (به صورت زینتی) و صنعت فرش قرار دارد و از سویی مشهد دومین قطب تولید خودرو در ایران است. به علاوه نباید از درآمدزایی ناشی از حضور زائران حرم رضوی و گردشگران غافل شد. از دیگر محصولات مهم کشاورزی مشهد غلات، چغندر قند و محصولات جالیزی می باشند، مشهد یکی از قطب های اصلی تولید چرم در ایران به شمار می آید.

در سال های اخیر سرمایه گذاری در بخش پروژه های کلان اداری، تجاری و اقامتی رونق یافته است. مشهد با دارا بودن بیشترین هتل ها در سطح کشور قطب مهم توسعه گردشگری ایران محسوب می شود و برگزاری نمایشگاه های گردشگری موجب افزایش آشنایی مردم و بازدید کنندگان با قابلیت های استان خراسان رضوی به ویژه مشهد در این بخش می شود.

صنایع

صنایع غذایی، نساجی و پوشاک، چرم، شیمیایی و کانی های غیر فلزی، صنایع قطعه سازی، فولاد، کشاورزی و همچنین صنایع دستی از عمده ترین صنایع مشهد به شمار می آیند.

انرژی فسیلی

نیروگاه مشهد، نیروگاه طوس، نیروگاه فردوسی، نیروگاه بادی بینالود و نیروگاه سیکل ترکیبی شریعتی از مهم ترین نیروگاه های شهر مشهد هستند.

مراکز تجاری

شهر مشهد دارای مراکز و مجتمع های متعدد تجاری است. این مراکز با قابلیت ها و کاربری های مختلف تعریف و راه اندازی شده و برندهای معتبر ملی و بین المللی در آن ها مشغول به فعالیت می باشند. در چند ساله اخیر مجتمع های تجاری مشهد به سمت مراکز چند کاربری و خانواده محور سوق یافته اند که بر جذابیت بیشتر این مراکز افزوده است.

همچنین نمایشگاه بین المللی مشهد امروزه به عنوان بزرگترین و فعال ترین نمایشگاه بین المللی تجاری در ایران بعد از نمایشگاه بین المللی تجاری تهران فعالیت می کند. مشهد به علت همجواری با کشورهای آسیای میانه و موقعیت صنعتی سالانه میزبان ده ها نمایشگاه بین المللی است.

جمعیت شناسی

شهر مشهد، در سده اخیر از رشد جمعیت بالایی برخوردار بوده است.

در نخستین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ شمسی انجام گرفت، این شهر با ۲۴۱۹۸۹ نفر جمعیت پس از شهرهای تهران، تبریز و اصفهان، چهارمین شهر پرجمعیت ایران بود. در سرشماری بعدی و در سال ۱۳۴۵ شمسی، این شهر پس از تهران و اصفهان، جایگاه سوم را در بین شهرهای ایران داشت. در سرشماری سال ۱۳۵۵ شمسی، مشهد، پس از تهران، دومین شهر پرجمعیت ایران بود و تا آخرین سرشماری در سال ۱۳۹۵ شمسی، همین جایگاه را داشته است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ شمسی، جمعیت شهر مشهد در این سال، در حدود ۳,۰۵۷,۶۷۹ نفر بوده است.

فهرست طبقات
آخرین مطالب چرا مشهد
پربازدیدترین مطالب چرا مشهد