• مشهد در یک نگاه

        مشهد شهری در شمال شرقی ایران و مرکز استان خراسان رضوی است.بر اساس سر شماری عموی نفوس و مسکن سال 1385 این شهر با 2410800 نفر جمعیت دومین شهر پر جمعیت ایران پس از تهران این شهر به واسطه ی وچود حرم امام رضا هشتمین امام مذهب شیعه سالانه پذیرای بیش از 30 میلیون زائر از داخل و خارج کشور است

         
         
        پیشینه
        حوضه ی رودخانه کشف رود که شهر مشهد در آن قرار دارد , به خاطر شرایط مناسب طبیعی از پیش از اسلام بعنوان یکی از مناطق مورد توجه برای سکونت در خراسان به حساب می آمد.این منطقه ابتدا مسکن اقوام آریائی بود.در نزدیکی شهر فعلی مشهد شهری بنام توس وجود داشته است.در اسطوره های ایرانی بنای اصلی شهر توس را به جمشید و تجدید بنای آن را به توس پهلوان و سپهسالار ایرانی نسبت می دهند. از تاریخ این شهر در قبل از اسلام به جز افسانه ای چند آگاهی چندانی در دست نیست.ولی با توجه به اسناد موجود , می توان حدس زد که این شهر در اواخر حکومت ساسانیان , یکی از مرزداری های سر راه گرگان و نیشابور به مرو بلخ و از ولایت های مشهور در خراسان بزرگ بوده است. توس در زمان خلافت عثمان بطور کامل توسط اعراب فتح شد. در دوره ی اسلامی این منطقه بخشی از ولایت توس به مرکزیت شهر تابران بود که آبادی های سناباد و نوغا که بخشی از مشهد کنونی هستند را در بر می گرفت و پس از حمله ی مغولان مردم شهر ویران شده ی توس به مشهد مهاجرت کردند و شهر توسعه پیداکرد . مشهد در زمان حکومت نادرشاه افشار بعنوان پایتخت ایران انتخاب شد.
        مشهد در دوره ی اسلامی
        به گفته ی تاریخ نویسان هنگامی که یزدگرد سوم از برابر سپاهیان مسلمان عرب گریخت , به خراسان روی آورد . سپاه مسلمانان به فرماندهی احنف بن قیس که مامور فتح خراسان بودند وی را تعقیب کردند.یزدگرد که آنان را به دنبال خویش یافت راهی توس شد تا از کنارنگ توس مرزبان خود در آن خطه پناه بخواهد اما کنارنگ با این بهانه که از یک سو توس گنجایش موکب بزرگ پادشاهی را ندارد و از سویی دیگر پناه دادن به پادشاه امکان یورش سپاه مسلمانان را افزایش می دهد یزدگرد را از توس راهی مرو کرد.حاکم مرو نیز در آغاز به استقبال یزدگرد شتافت اما سرانجام از او رخ برتافت و آخرین شاه ساسانی در سال 31 هجری بدست آسیابانی در مرو کشته شد. کنارنگ نوس که حاکمی سودجو و عافیت طلب بود با حساس خطر از سوی مسلمانان طی نامه از عبداله بن عامر امان خواست و عهد کرد که اگر کار او پذیرفته شد در فتح نیشابور مسلمانان را یاری خواهد دادو پس چنین کردو به عمارت نیشاور دست یافت و با این ترفند کنارنگیان به رغم فتح خراسان همچنان نفوذ خود را در خطه توس حفظ کردند و تا پایان عصم در ساو مسل ار اموی و چیرگی سپا 139 هجری در آنجا ماندند و تنها پس از یورش سرداران ابومسلم بودکه آنجا را رها ساختند.
         
        مشهد در دوره امویان
        از تاریخ توس در دوره امویان نیز خبر چندانی دست نیست تنها باید ا زمهاجرت و اقامت و در گذشت خواجه ربیع ابن خثیم از یاران ابن مسعود سحابی یاد کرد که در حدود سالهای 35 هجری والی خراسان شد و در نوغان اقامت گزید و در سال 61 در همانجا رحلت کرد و دفن شد.
         
        مشهد در دوره عباسیان
        در دوره ی عباسیان گرچه فرمانداران خراسان از جانب حکومت مرکزی بر گزیده می شدند اما بی کفایتی این والیان و جنبش هایی در گوشه و کنار این خطه رخ می داد گاه مردم را چنان بر می آشفت که خواهان برکناری ایشان می شدند از جمله در سالهای پایان قرن دوم آن زمان علی بن عیسی والی خراسان بود فتنه و آشوب تا آن اندازه در خراسان بالا گرفت که هارون الرشید در سال 189 خود را برای سرکوب شورش رهسپار ولایت شرقی شد.اما علی بن عیسی فرصت طلبانه و با هدایایی بسیار در ری نزد او آمد و هارون او را در حکمرانی خراسان پایدار داشت ولی با سپری شدن یکسال شورش از حد گذشت و هارون وی را برکنار نمود . درسال 192 نیز خود برای استقرار امنیت کامل راهی خراسان شد و در باغ حمیدبن قحطبه اقامت گزید و یکسال پس از آن پنان بیمار شد که همانجا مرد و در تالار بزرگ کاخی که در آن باغ قرارداشت به خاک سپرده شد. در دوران هارون عباسی حمید بن قحطبه طاعی والی خراسان بود که کاخی در باغی واقع در یک ونیم کیلومتری سناباد داشت .در بهار سال 193 هجری قمری هارون که برای سرکوب شورشی عام سمرقندبود در نوغان بیمار شد که بنا به وصیتش او را در آن باغ دفن کردند چند سال بعد در دوران خلافت مامون در 202 ه.ق امام رضا (ع) که پس از یکسال اقا مت در مرو عازم بغداد بود در منزل امیر سناباد مسموم شدو مامون پیکر آن حضرت را نزدک قبر هارون به خاک سپرد و از آن پس آن نقطه (مشهد الرضا) به معنی محل شهادت رضا(ع) و به اختصار مشهد نام گرفت.
         
        از توس تا مشهد
        توس در دل خود شهرهایی داشته که نوغان وتابران از آبادترین آنها بوده و آورده اند که این دو شهر هزار قریه و آبادی را در بر می گرفته است . در طول تاریخ گاه نوغان اعتبار افزون تری می یافته و زمانی تابران رونق بیشتری داشته است .جایی که اکنون بنانم شهر توس معروف است و آرامگاه فردوسی حماسه سرای نامدار ایران در آن قرار دارد. تنها بخشی از توس قدیم یعنی همان تابران است که بقایای ارگ و باروی نیمه ویرانی که مردم آن را قصر مامون می خوانند و بنای بزرگی که به بقعه هارونیه مشهور شده است در آن پیداست.این محل در حال حاضر حدود 20 کیلومتری شمال غربی شهر مشهد است. دیگر شهر بزرگ و نامدار توس نوغان بوده که اینک در دل شهر مشهد قرار دارد. یکی از آبادی های پیرامون نوغان روستایی بنام سناباد بوده که آب و هوایی خوش و مطبوع کشتزارهایی پربار ,قنات هایی سرشار و بوستان هایی شاداب وسرسبز داشته است.
         
         
        مشهد در تاریخ 08/08/1388 رسما توسط دکتر محمود احمدی نژاد ریاست محترم جمهوری و نمایندگان مجلس شورای اسلامی مشهد بعنوان پایتخت معنوی ایران برگزیده شد.
         
        جغرافیای طبیعی
        شهر مشهد مرکز استان خراسان رضوی با 204 کیلومتر مربع مساحت در شمال شرق ایران و در طول جغرافیای 59 درجه و 15 دقیقه تا 60 درجه و 60 دقیقه و عرض جغرافیایی 35 درجه و 43 دقیقه تا 37 درجه و 8 دقیقه و در حوضه آبریز کشف رود بین رشته کوههای بینالود و هزار مسجد واقع است. ارتفاع شهر از سطح دریا 985 مترو فاصله آن از تهران 966 کیلومتر است.
        تعداد بازدید :616
        نام:
        پست الکترونیک:
        شرح نظر: